Bản chất pháp lý của hợp đồng lao động: nhận diện và rủi ro khi “né” HĐLĐ

Hợp đồng lao động không phải và không thể là "hợp đồng dịch vụ" (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

Trong thực tiễn quản trị nhân sự, không ít doanh nghiệp tìm cách “linh hoạt hóa” quan hệ lao động bằng cách ký hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng dịch vụ, hợp đồng khoán việc hoặc thỏa thuận hợp tác thay vì hợp đồng lao động. Mục đích thường là giảm nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, tránh trách nhiệm khi chấm dứt, hoặc hạn chế rủi ro tranh chấp.

Thời gian làm việc từ công ty cũ được tính, vì các bên đã tự nguyện thoả thuận từ đầu

Những vụ án về tranh chấp HĐLĐ, quyền lợi của người lao động là khá phổ biến (minh hoạ)

(Vụ án lao động) - Sau khi thôi việc, Người lao động khởi kiện công ty vì cho rằng không được trợ cấp thôi việc theo đúng thời gian đã thoả thuận khi vào làm. Toà sơ thẩm đã 'xử thua" cho người lao động. Nhưng tại toà phúc thẩm, thời gian làm việc từ công ty cũ đã được tính, vì ba bên đã tự nguyện thoả thuận từ đầu. Vụ án là một bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp khi thoả thuận giao kết hợp đồng lao động.

• Luật sư Trần Hồng Phong bình luận, phân tích

Tình hình lao động và chính sách lao động Việt Nam tháng 1/2026

(ảnh minh hoạ)

Tháng 1/2026 là thời điểm thị trường lao động Việt Nam bước vào năm mới trong bối cảnh nền tảng năm 2025 nhìn chung ổn định. Theo các số liệu được cơ quan chức năng công bố đầu năm 2026, năm 2025 cả nước có khoảng 52,4 triệu người có việc làm, tăng hơn 578 nghìn người so với năm trước; tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động giảm còn 1,65%; thu nhập bình quân của người lao động đạt 8,4 triệu đồng/tháng, tăng 8,9% so với năm 2024. Đây là nền xuất phát khá tích cực để bước sang tháng 1/2026.

Quy định về đối thoại tại nơi làm việc

NSDLĐ có trách nhiệm tổ chức đối thoại với NLĐ. Hàng năm phải tổ chức Hội nghị người lao động

Luật sư Trần Hồng Phong

Đối thoại tại nơi làm việc là một trong những chế định quan trọng nhất của pháp luật lao động, giúp giải quyết kịp thời các vướng mắc, chia sẻ thông tin và thiết lập sự thấu hiểu giữa Người sử dụng lao động (NSDLĐ) và Người lao động (NLĐ). Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã có những hướng dẫn rất chi tiết, mang tính linh hoạt và thực tiễn cao về vấn đề này.

Quan hệ Giám đốc nhân sự & Công đoàn cơ sở

Giám đốc nhân sự là "cầu nối" giữa Công đoàn cơ sở và Người sử dụng lao động (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

Trong cấu trúc quản trị của một doanh nghiệp, Giám đốc nhân sự (CHRO/HR) là người đại diện cho quyền lợi, ý chí và chiến lược của Người sử dụng lao động (NSDLĐ). Ngược lại, Công đoàn cơ sở (CĐCS) là tổ chức đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động (NLĐ).

Thử việc quá thời gian quy định: coi chừng bị NLĐ kiện!

Áp dụng đúng luật để tránh rủi ro, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho tất cả các bên (ảnh minh họa)

Luật sư Trần Hồng Phong

Thử việc là khoảng thời gian quan trọng để cả NSDLĐ và Người lao động (NLĐ) đánh giá sự phù hợp lẫn nhau. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp do quản lý lỏng lẻo hoặc cố tình lách luật để tiết kiệm chi phí đã kéo dài thời gian thử việc vượt quá mức trần pháp luật cho phép. Điều này không chỉ vi phạm luật mà còn đẩy doanh nghiệp vào rủi ro bị khởi kiện với mức bồi thường rất lớn.

Ai (Trí tuệ nhân tạo) đe doạ cướp việc lao động trí óc, tỷ lệ thất nghiệp lên mức trên 10%?!

AI "cướp việc" của người lao động là một thực tế đang diễn ra trên toàn thế giới (minh hoạ)

CLB GĐNS tổng hợp

Thị trường lao động toàn cầu, đặc biệt là phân khúc lao động trí óc, đang đứng trước nguy cơ đối mặt với một "vòng xoáy tử thần" do sự bùng nổ của Trí tuệ Nhân tạo (AI). Theo kịch bản từ báo cáo của công ty Citrini Research, một thảm họa kinh tế có thể bắt đầu diễn ra từ đầu năm 2026 đến năm 2028, với nguy cơ đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên mức trên 10% và làm sụp đổ tổng cầu của nền kinh tế khi người lao động mất đi nguồn thu nhập.

Bạn trẻ khó tìm việc vì hình xăm

Bạn trẻ khó tìm việc vì hình xăm là một thực tế (minh hoạ)

Hoa Văn

Trong thị trường lao động hiện nay, mặc dù cái nhìn về hình xăm đã cởi mở hơn nhiều so với trước đây, nhưng thực tế việc có hình xăm vẫn là một rào cản đáng kể đối với nhiều bạn trẻ khi đi tìm việc. Đây là một vấn đề giao thoa giữa tự do cá nhân và văn hóa tổ chức. 

Xử lý thế nào khi HĐLĐ vô hiệu do ký sai thẩm quyền?

Hợp đồng lao động bị tuyên vô hiệu do ký sai thẩm quyền, cho dù sơ ý, vẫn là lỗi vi phạm khá nghiêm trọng của doanh nghiệp sử dụng lao động (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong 

Xử lý thế nào khi HĐLĐ vô hiệu do ký sai thẩm quyền? Để nắm rõ vấn đề pháp lý này, chúng ta cần căn cứ vào Bộ luật Lao động 2019 (sau đây gọi tắt là BLLĐ 2019) và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Có thể dùng hình thức "điều chuyển công tác" như là một hình thức kỷ luật lao động hay không?

Điều chuyển công tác không phải là hình thức kỷ luật lao động (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

Người sử dụng lao động (NSDLĐ) không thể sử dụng hình thức "Điều chuyển công tác" (chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động) như là một hình thức xử lý Kỷ luật lao động. Đây là hai chế định pháp lý hoàn toàn khác biệt, phục vụ hai mục đích khác nhau: một bên là trừng phạt hành vi vi phạm kỷ luật, một bên là điều hành nhân sự linh hoạt khi doanh nghiệp gặp biến động. 

Cho thuê lại lao động

Cho thuê lại lao động là hoạt động kinh doanh có điều kiện, không phải ai cũng có quyền cho thuê lao động (minh hoạ)

Hoa Văn

Vấn đề "Cho thuê lại lao động" được quy định tại Bộ luật Lao động 2019. Theo đó,  Cho thuê lại lao động là một hình thức sử dụng lao động linh hoạt, đáp ứng nhu cầu nhân sự ngắn hạn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, vì tính chất phức tạp của quan hệ "ba bên", luật đã có những quy định khá chặt chẽ nhằm ngăn chặn việc lạm dụng và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Toàn cảnh thị trường lao động thế giới năm 2025

Thị trường lao động toàn cầu năm 2025 không tệ, nhưng qua năm 2026 không lạc quan (minh hoạ)

Hoa Văn tổng hợp

Thị trường lao động toàn cầu năm 2025 nhìn bề ngoài vẫn “khá vững” (tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu quanh mức thấp), nhưng dễ tổn thương vì tăng trưởng chậm lại, căng thẳng thương mại và bất định chính sách. ILO đã hạ dự báo tạo việc làm năm 2025 xuống còn 53 triệu (giảm 7 triệu so với dự báo trước) và nhấn mạnh rủi ro từ xung đột địa chính trị/đứt gãy thương mại.

Nghĩa vụ chấp hành kỷ luật lao động của Người lao động

Trong Nội quy lao động của công ty quy định về giờ làm việc. Như vậy, NLĐ có nghĩa vụ đi làm đúng giờ. Nếu đi làm trễ là vi phạm kỷ luật lao độg (minh hoạ)

Ls. Trần Hồng Phong

Khi NLĐ không tuân thủ nghĩa vụ của mình, không chấp hành kỷ luật lao động, Nội quy lao động của công ty, thì sẽ bị xem là vi phạm kỷ luật lao động. Khi đó NSDLĐ có quyền xử lý kỷ luật.

Kỷ luật lao động là gì? Văn bản pháp luật về KLLĐ

Kỷ luật lao động là gì? (minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

1. Kỷ luật lao động là gì?

Theo quy định tại Điều 117 BLLĐ 2019, kỷ luật lao động là những quy định về việc tuân theo thời gian, công nghệ và điều hành sản xuất, kinh doanh do người sử dụng lao động ban hành trong nội quy lao động và do pháp luật quy định.

Cẩm nang: Xử lý kỷ luật lao động tại doanh nghiệp: Giới thiệu & Mục lục

Chuyên đề cần thiết cho doanh nghiệp và người làm nghề nhân sự (minh hoạ)

Câu lạc bộ Giám đốc nhân sự sẽ lần lượt đăng trong trang này (nhiều kỳ) toàn bộ nội dung Cẩm nang xử lý kỷ luật lao động tại doanh nghiệp do Luật sư Trần Hồng Phong biên soạn. Mời các bạn tham khảo. Từ khoá "Cẩm nang XLKLLĐ". 

> Nội dung các bài viết sẽ được tạo thành danh mục, lưu trong trang "Chuyên đề: Kỷ luật lao động, Nội quy lao động"

Công đoàn có trách nhiệm hỗ trợ pháp lý miễn phí cho Người lao động trong tranh chấp lao động

(Công đoàn có trách nhiệm hỗ trợ pháp lý miễn phí cho Người lao động. (Minh hoạ)

Luật sư Trần Hồng Phong

Luật Công đoàn 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025) đã cụ thể hóa và mở rộng phạm vi của Công đoàn cơ sở trong vai trò hỗ trợ pháp lý từ khâu tư vấn, soạn thảo đến đại diện tố tụng. Việc luật xác định đây là một "quyền" của đoàn viên (Điều 21) tạo ra cơ chế bắt buộc tổ chức Công đoàn phải nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ để đáp ứng nhu cầu này. Điều này giúp xóa bỏ rào cản về chi phí pháp lý vốn là trở ngại lớn nhất khiến người lao động ngại ngần khi đòi quyền lợi.

Luật Công đoàn 2024, sửa đổi 2025 (Hợp nhất)

Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động, được thành lập trên cơ sở tự nguyện. 

Luật này có hiệu lực từ 1/7/2025 - quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền, trách nhiệm của Công đoàn Việt Nam; quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn của người lao động; việc gia nhập Công đoàn Việt Nam của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp; quyền, trách nhiệm của đoàn viên công đoàn; trách nhiệm của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, người sử dụng lao động đối với Công đoàn; bảo đảm hoạt động của Công đoàn; giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm pháp luật về công đoàn.

Sử dụng Chat GPT trong công việc của Giám đốc nhân sự

Chat GPT là "trợ lý chuyên nghiệp", công cụ hỗ trợ tuyệt vời cho những người làm công việc nhân sự, quản lý, kinh doanh (minh hoạ của Chat GPT)

Ls. Trần Hồng Phong

Công nghệ trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách chúng ta làm việc. Trong đó, Chat GPT – một công cụ hội thoại mạnh mẽ dựa trên nền tảng AI – có thể trở thành trợ lý ảo đắc lực cho giám đốc nhân sự (HR Director) trong mọi hoạt động: từ tuyển dụng, xây dựng chính sách, xử lý tình huống pháp lý đến đào tạo và phát triển đội ngũ.

Nghề Nhân sự có cần có bằng Cử nhân Luật không? (Diễn đàn)

Tuy không bắt buộc, nhưng người làm nghề nhân sự có bằng cử nhân Luật thì quá tuyệt vời (minh hoạ)

Nghề nhân sự (HR - Human Resources) đang ngày càng trở thành một lĩnh vực quan trọng trong quản lý doanh nghiệp. Một câu hỏi được đặt ra là: “Nhân sự có cần có bằng Cử nhân Luật hay không?”. Đây là một chủ đề thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Dưới đây là 20 quan điểm và góc nhìn khác nhau về vấn đề này (đã được biên tập lại, cô đọng, chỉ nêu ý chính). CLB GĐNS Blog mời mọi người cùng tham khảo.

Giám đốc Nhân sự có nên tư vấn hướng dẫn cho Người lao động khiếu kiện công ty không? (Diễn đàn)

Vai trò của HR cần được cân bằng giữa bảo vệ quyền lợi NLĐ và lợi ích doanh nghiệp (minh hoạ)

Mối quan hệ giữa Giám đốc Nhân sự (HR Director) và NLĐ thường gắn liền với trách nhiệm hỗ trợ, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động cũng như bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: “Giám đốc Nhân sự có nên tư vấn hướng dẫn cho người lao động khiếu kiện công ty không?”. Đây là một vấn đề nhạy cảm, phức tạp và chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến khác nhau. 

Dưới đây là 20 ý kiến, quan điểm về chủ đề này, đã được biên tập cô đọng, nêu ý chính. CLB GĐNS chia ra thành 2 nhóm: ủng hộ và không ủng hộ, và giới thiệu để mọi người cùng tham khảo.